مدير گروه معماري دانشگاه يزد گفت: ساباط، راه حل معماران سنتي در مقابله با آفتاب سوزان كوير بوده كه در معماري كنوني به فراموشي سپرده شده است. محمدرضا اوليا اظهار داشت: در گذشته، معماران سنتي بخشي از گذر يا كوچه را سرپوشيده و مسقف ميكردند كه اين بخش ساباط نام دارد؛ ساباط يكي از بارزترين علايم معماري سنتي است. او افزود: وجه غالب آموزشهاي معماري كنوني فاصله گرفتن از فضاي حقيقي و حركت به سمت فضاهاي مجازي است كه معضل معماري امروزي ماست. وي تصريح كرد: تشخيص اين بحران و ارايهي راه حل براي آن، نشاندهندهي تامل در اينباره و اهميت دادن به مبحث روحي و جسمي انسانها بوده است كه اين امر براي معماران و شهرسازان كنوني، قابل درك نيست. اوليا ادامه داد: مصداق ساباط مهم نيست، بلكه گوهر تفكري كه در پشت آن است، اهميت دارد. از گذشته تا كنون دماي زمين روبه افزايش بوده و عرض كوچهها نيز بر ارتفاع غالب شده است، كف كوچهها را آسفالت پوشانده و از سنگهاي جاذب نور نيز در نماها استفاده ميشود كه همگي آنها گرما را زياد ميكنند؛ در اين شرايط راه حل ساباط در معماري ما فراموش شده است.
وي بيان كرد: از جملهي ويژگيهاي احداث ساباطها، استحكام هويت اجتماعي محلهها بوده است؛ چراكه معمولا ساباطها در محل تجمع چند خانه قرار ميگرفتند و نقش تقويت روابط همسايگي را نيز داشتهاند. او افزود: گسترش ساباط در محدودهي طولي، فضايي را به نام بازارچه در محل بهوجود ميآورد كه هستهي محله است و مركز تبادل ارتباطات ميتواند باشد و انسان را از استفاده از وسايل حمل و نقل بينياز كند. اوليا با اشاره به طرح سهميهبندي بنزين، گفت: نبايد پديدهي كمبود بنزين را با اهرمهاي بازدارنده جبران كرد، بلكه بايد به الگوي زيستي گذشته بازگشت؛ چراكه الگوهاي مصرف ما دگرگون شدهاند و به اقتصاد خانواده و اقتصاد كشور زيان ميرسانند. مدير گروه معماري دانشگاه يزد در پايان اضافه كرد: بايد براي تدوين الگوهاي سنتي و شيوهي زيست قديمي گام برداشت تا خصلت قنوت، قناعت و قنات كه برگرفته از فرهنگ يزدي است، دوام پيدا كند.
