يك كارشناس جغرافيا گفت: آتش ورهرام در غار اشكفت يزدان نهفته است كه اين غار از لحاظ زمينشناسي و تاريخي از غارهاي بسيار جالب و ديدني ايران و جهان بهشمار ميرود كه در حد وسيعي مورد كاوش و تهاجم غارتگران ميراث فرهنگي قرار گرفته است.
سيدابوالفضل علويكيا ـ مدير آموزش دانشكدهي علمي كاربردي مسكن و شهرسازي ـ اظهار داشت: آتش ورهرام كه از معبد آناهيتا در كنگاور به اين غار آورده شده، درنظر پارساييان و زرتشتيان بسيار مقدس است و سالانه از ايران و هندوستان براي زيارت آن، شبي را در اين غار ميگذرانند و مراسم خاصي را اجرا ميكنند.
وي دربارهي غار اشكفت يزدان توضيح داد: ورودي غار، شيبي حدود 90 درجه و حدود پنج متر نيز ارتفاع دارد. اين غار پس از طي مسير به محوطهي بسيار وسيعي ميرسد كه گنجايش هزاران نفر را دارد و چند حوض كوچك و بزرگ و نيز آثاري از ساختمان در آن ديده ميشوند.
علويكيا بيان كرد: در قسمتي از غار، خاكستر زيادي بهچشم ميخورد كه با اندكي دقت، جايگاهي را براي ستايش ميترا يا آناهيتا و يا احتمالا پرستش پيكرههايي از ستونهاي آهكي غار كه تراشيده و در دورههاي بعد شكسته شدهاند، ميتوان يافت.
مدير آموزش دانشكدهي مسكن و شهرسازي افزود: در نزديكي اين غار چاه آبي در دل سنگي كنده شده كه به چاه شهر معروف است و آب بسيار گوارايي دارد
حمام خان كه در مجموعهي خان، همجوار با مدرسه و مسجد ملااسماعيل بنا شده است، به دورهي قاجار تعلق دارد.
معمار هنرمند بنا براي ساخت حمام خان با چيرهدستي تمام از سيستم تويزه استفاده و همهي سقفها را روي تويزه اجرا كرده است كه مصداق روشن فن در فضاي سربينه با تركيب چهار ستون مربع و يك پوشش ديده ميشود. مساحت اين حمام يكهزار و 170 متر مربع با زيربناي 900 متر مربع است و جنس ديوارها از سنگ يا آجر با اندود شفتهي آهك است؛ روي ديوارهاي نبش شاهنشين در بدو ورودي حمام، آثاري از نقاشيهاي مربوط به اواخر دورهي قاجار ديده ميشوند كه متاثر از شاهنامهاند. در مصالح بهكار رفته در حمام، سنگ در شالوده، كفسازي، قرنيزها، حوضها و قرينهها، آجر در ساختمان، ستونها، ديوارسازي، جرزها و تيغههاي سقف و خشت در ساختن ديوارها، سقف فضاي پشتيباني، گاورو و طويله استفاده شده است. اين بنا شامل ورودي، دالان، سربينه، مياندر، گرمخانه، خزينه، تون، گاورو، فضاي پشتيباني سرويس و استخر است كه هر كدام كاربردهايي دارند.
دالان، فضايي است كه در واقع، سلسله مراتب ورودي، خروجي و سربينه را ايجاد ميكند و سربينه، فضايي وسيع و سرپوشيده براي پوشيدن لباس و آماده شدن براي ورود به گرمخانه است. مياندر نيز فضايي بين سربينه و گرمخانه است كه گرمخانه نيز خود فضايي تقريبا شبيه سربينه دارد؛ گرمخانه چهار ستون در وسط و دو سقف گنبديشكل دارد كه دور تا دور ستونها را احاطه كردهاند. استخر، فضايي سرپوشيده و نسبتا بزرگ براي استحمام است كه توسط شاهنشين با گرمخانه ارتباط دارد. خزينه نيز فضايي سرپوشيده است كه در حد فاصل گرمخانه و تون كه پر از آب گرم است، قرار دارد و براي استحمام استفاده ميشده است. تون نيز زيرزميني دخمهمانند در كنار قرينهي آب گرم است كه براي سوختن هيزم باهدف گرم كردن آب از آن استفاده ميشده و گاورو نيز فضايي باريك، دراز و شيبدار است كه براي حركت گاو و كشيدن آب از چاه استفاده ميشده است. اكنون اين حمام تحت كاربري رستوران سنتي، پذيراي مهمانان شهر كويري يزد است.
بناي اين شهرستان را به مهرنگار دختر انوشيروان نسبت داده اند. به دليل حاصلخيزي اراضي اين شهرستان، بيشتر مردم اين منطقه به كار كشاورزي اشتغال دارند. يكي از چشمه هاي پر آبي كه بخش عمده آب كشاورزي منطقه مهريز و يزد را تامين مي كند، چشمه زيبا و تماشايي غربالبيز در نزديكي روستاي مذوار است.
مسجد جامع مهرپادين، مسجد جامع بغدادآباد، مسجد جامع خورميز، قلعه تاريخي خورميز، پيرناركي، كاروانسراي زين الدين، مسجد جامع خونزا يا هنزا، چشمه غربالبيز، سايت تاريخي غربالبيز، مجموعه سريزد شامل : قلعه، كاروانسرا و چاپارخانه، قلعه باغ دهك ، سرو تاريخي منگ آباد، باغ پهلوانپور و ...
اين شهرستان مهمترين قطب كشاورزي استان يزد محسوب مي شود. وجود منابع آبي فراوان از جمله سفره هاي وسيع آب هاي زيرزميني ، همجواري با شهرستان بوانات و قرار گرفتن در مسير رودخانه بوانات ، چشم انداز نويد بخشي را براي كشاورزي اين منطقه ترسيم كرده است.
مجموعه حجت آباد وزير شامل: حمام، آب انبار و بازار، مجموعه سلطانيه در بندآباد، مسجد ريگ، مسجد اميرالمؤمنين زارچ، مجموعه تاريخي ندوشن و ...
به علت وجود درختان خرما در اين منطقه، صنايع دستي وابسته به نخل در اين شهرستان رونق فراوان دارد. همچنين اين شهرستان به لحاظ وجود معادن غني بسيار حايز اهميت بوده وشغل بسياري از مردم آن معدن كاري است.
امام زاده عبد الله(ع)، مسجد جامع، مسجد سر استخر، تپه هاي قاضي مير جعفر، مسجد امام حسين(ع)، مسجدچهارده معصوم(ع)، حسينيه امام زاده، مسجد حاج حسين و...
بافت كلي وقديمي شهر، باغ –محله وخانه- باغ است.
جمعيت اين شهرستان در سال 1375 هجري شمسي بالغ بر 56603 نفر بود. قله شيركوه با ارتفاع 4075 متر در اين شهرستان قراردارد.
65% جمعيت اين شهرستان به كشاورزي وباغداري اشتغال دارند. در تاريخ يزد، همواره اب تفت زبانزد عام و خاص بوده واكنون نيز كوچه اي بنام (آب تفت) در شهرستان يزد وجود دارد.كه نشانه اي از توجه به طراوت شهرستان تفت است.
شهرستان تفت يكي از بزرگترين مراكز پرورش كرم ابريشم وتوليد انار در استان است وانار آن به مناطق مختلف صادر ميشود.
آب انبار سرده، آب انبار برسه، سنگ قبر صفي قلي بيك، مجموعه شاه ولي، حسينيه غياث آباد، مسجد و حسينيه محله گرمسير، قلعه گرمسير، مسجد جامع بيداخويد، بقعه شيخ علي بليمان، مسجد توران پشت، بقعه سيد گلسرخ توران پشت، بقعه شيخ جنيد توران پشت، بقعه چهل دختران توران پشت ، قلعه شواز، قدمگاه اسلاميه و ...
آب و هواي طبس گرم و خشك و كويري و از لحاظ پوشش گياهي و جانوري فقير است. مركز طبس ، شهر جديد طبس با ارتفاع 690 متر از سطح درياست.
شهر قديم طبس و بسياري از روستاهاي توابع آن ، در زلزله 25 شهريور سال 1357 به كلي ويران شد.
باغ گلشن ، مدرسه دومناره گلشن ، سد تاريخي كريت ، بقعه امام زاده حسين بن موسي (ع) ، حسينيه عمادالملكي ، مزار پير حاجات ، قلعه سنگي ده محمد و...
|
| |
|
